شیشه سربی / شیشه محافظ پرتو X

شیشه سربی که به آن شیشه پرتو X، شیشه محافظ پرتویی یا شیشه سربی‌دار نیز گفته می‌شود، معمولاً برای ایجاد مانع‌ها یا پنجره‌هایی جهت محدود کردن منابع پرتویی استفاده می‌شود.

این شیشه می‌تواند برای پنجره‌های دید در موانع دیواری پرتو X ثابت یا قابل حمل و همچنین برای پنجره‌های درب‌ها به کار رود.
کارخانه‌ها و تأسیسات صنعتی و هسته‌ای معمولاً از شیشه سربی برای محافظت کارکنان در برابر مواجهه بیش از حد با منابع پرتویی استفاده می‌کنند.

در محیط‌های پزشکی و دندان‌پزشکی نیز شیشه سربی در اتاق‌های کنترل پرتو X، اتاق‌های پرتودرمانی، ماموگرافی و آزمایشگاه‌ها به کار گرفته می‌شود تا کارکنان و بیماران در برابر اثرات مضر پرتو محافظت شوند.

ویژگی‌های شیشه سربی

در شیشه سربی، کلسیم موجود در شیشه‌های معمولی با سرب جایگزین می‌شود. این افزودن سرب باعث افزایش ضریب شکست نور و در عین حال کاهش دمای کار با شیشه می‌گردد. همچنین، وزن بالای سرب، چگالی شیشه سربی را افزایش می‌دهد.

شیشه سربی اغلب به دلیل مزایای تزئینی به کار می‌رود، علاوه بر ویژگی‌های حفاظتی که برای محافظت در برابر پرتو X ارائه می‌کند.

این شیشه که گاهی به اشتباه «کریستال سربی» نامیده می‌شود (چون شیشه به‌صورت واقعی بلوری نیست)، در گذشته برای ساخت لیوان‌ها و بطری‌های تزئینی بسیار محبوب بود. علت محبوبیت آن ضریب شکست و پراکندگی نور بالای شیشه سربی بود که با تکنیک‌های برش باعث ایجاد درخشندگی و جرقه‌های نورانی می‌شد.

با این حال، محبوبیت شیشه سربی در لیوان‌ها و بطری‌ها نسبت به گذشته در میان اشراف اروپا کاهش یافته است، به ویژه پس از اینکه مشخص شد الکل و برخی مایعات دیگر می‌توانند سرب را از شیشه حل کنند و موجب مسمومیت با سرب و بیماری‌های دیگر شوند.